De grootste onderhoudsopgave ooit: wat de vervangingsopgave vraagt van de waterbouw

Bruggen die uit voorzorg sluiten, kademuren die verzakken en sluizen die het einde van hun levensduur naderen: het achterstallig onderhoud aan de Nederlandse infrastructuur staat volop in de schijnwerpers. Een groot deel van die opgave is nat. Het waterbouwkundige cursusaanbod van PAO Techniek en Management helpt je om ontwerp, uitvoering, beoordeling en beheer van natte kunstwerken onderbouwd aan te pakken.

Een naoorlogs areaal aan het einde van zijn levensduur

Veel bruggen, viaducten, sluizen, kademuren en gemalen zijn vijftig tot zestig jaar oud. Ze zijn ontworpen voor lichter verkeer, kleinere schepen en een ander klimaat dan we vandaag kennen. Volgens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft op het hoofdwegennet bijna zes op de tien bruggen minder dan een derde van de verwachte levensduur over. In de troonrede van 2025 viel de term de grootste onderhoudsopgave ooit. Gemeenten en provincies, goed voor het overgrote deel van het areaal, waarschuwden dit voorjaar voor gewichtsbeperkingen en afsluitingen als er geen extra geld komt.

Die waarschuwing is inmiddels praktijk. De Hardenbergerbrug in de A28 ging begin september uit voorzorg dicht nadat rond de pijlers zand en grind waren weggespoeld, en de Zeelandbrug is wekenlang dicht voor herstel van scheuren in het stalen rijdek.

De opgave is voor een groot deel nat

Rijkswaterstaat beheert honderden natte kunstwerken: schutsluizen, stuwen, gemalen en stormvloedkeringen, grotendeels uit de vorige eeuw. Daarbovenop komt het klimaat: sluisdrempels moeten omlaag voor de binnenvaart bij lage rivierafvoeren, gemalen moeten zwaardere piekbuien verwerken en keringen moeten mee met de zeespiegel. Tegelijk wacht een aanzienlijk deel van de primaire waterkeringen nog op versterking voor 2050, in een tempo dat achterblijft bij wat nodig is.

Beoordelen is net zo belangrijk als ontwerpen

De grootste winst zit niet in sneller vervangen, maar in beter beoordelen. Onderhoud gebeurt steeds vaker op basis van de werkelijke conditie in plaats van vaste schema’s. Herberekening van bestaande constructies volgens NEN 8700 en de Richtlijnen Beoordeling Kunstwerken laat regelmatig zien dat er meer restlevensduur in zit dan gedacht: in Amsterdam bleken na herbeoordeling ruim achthonderd geplande brugvervangingen niet nodig te zijn. Omgekeerd stopt vroeg ingrijpen scheurgroei die later hele constructiedelen kost. Hoe langer je wacht, hoe duurder het herstel uitvalt.

Kennis maakt het verschil

De opgave botst bovendien op krapte. Rijkswaterstaat noemt het tekort aan gekwalificeerde vakmensen zelf als reden dat onderhoud is uitgesteld, en NGinfra verwacht dat dit tekort richting 2030 oploopt. Dat maakt de kennis van de mensen die er wel zijn des te belangrijker.

In de cursus Ontwerpen en beoordelen van waterbouwkundige kunstwerken, onder leiding van Wim Kortlever (Rijkswaterstaat GPO) en Henry Tuin (Arcadis), doorloop je de volledige levenscyclus van sluizen, stuwen en keringen. Kademuren en Binnenstedelijke kademuren gaan over het ontwerp in zee- en rivierhavens en over het beoordelen van bestaande stedelijke kademuren volgens Eurocode en NEN 8700, en in Bodembescherming nabij kademuren en damwanden werk je met Alfred Roubos (Port of Rotterdam) aan ontgronding en schroefstraalbelasting.

Voor de dijkversterkingsopgave nemen ervaren dijkenbouwers je in Uitvoeringsaspecten van dijkversterkingen mee langs grondwerk, bouwmaterieel, uitvoeringsveiligheid en kwaliteitscontrole, met het handboek Dijkenbouw als basis en een excursie naar een lopend project. In Geotextiel in de waterbouw werk je met de nieuwe richtlijn voor geokunststoffen onder steenbekledingen en met geotextiele zandelementen, vaak goedkoper en milieuvriendelijker dan traditionele oplossingen.

Voor wie

Het aanbod richt zich op wie betrokken is bij ontwerp, uitvoering, beoordeling en beheer van natte infrastructuur: Rijkswaterstaat, waterschappen, gemeenten, havenbedrijven, ingenieursbureaus en aannemers.

Meer informatie en inschrijven

Wil je de vervangings- en renovatieopgave tegemoet treden met onderbouwde keuzes? Klik hieronder op de cursus voor meer informatie en inschrijven.

Beeld: Rijkswaterstaat